Ürtiker tipleri nelerdir?
Ürtiker süreye bağlı olarak iki başlık altında incelenir.
- Akut ürtiker (6 haftadan daha kısa süren ürtiker)
- Kronik Ürtiker (6 haftadan daha uzun süren ürtiker)
Akut ürtiker besinler ya da ilaçlara bağlı alerjik reaksiyonlar ve enfeksiyonlar sırasında ortaya çıkabilir. Genellikle 2-3 hafta içerisinde kendiliğinden geçer.
Kronik ürtiker (KÜ) iki ana gruba ayrılarak sınıflandırılır.
1. Kronik Spontan Ürtiker (CSU)
Daha önce “kronik idiopatik ürtiker” olarak adlandırılan gruptur. Herhangi bir dış uyaran olmadan ortaya çıkan ve 6 haftadan uzun süren ürtiker ataklarıdır.
Özellikleri:
- Kendiliğinden ortaya çıkar
- Günler veya haftalar boyunca tekrarlayabilir
- Sıklıkla anjiyoödem eşlik edebilir
- Vakaların önemli bir kısmında kesin neden bulunamaz
- Bazı hastalarda otoimmün mekanizmalar (anti-FcεRI veya anti-IgE antikorları) rol oynayabilir
Kronik ürtiker olgularının yaklaşık %70–80’i bu gruptadır.
2. Kronik İndüklenebilir Ürtiker (CIndU)
Belirli bir fiziksel veya çevresel uyaranla tetiklenen ürtiker tipidir.
Fiziksel ürtikerler:
- Semptomatik dermografizm
- Soğuk ürtikeri
- Gecikmiş basınç ürtikeri
- Solar ürtiker
- Sıcak kontakt ürtikeri
- Vibratuvar ürtiker
Diğer indüklenebilir ürtikerler:
- Kolinerjik ürtiker (ısı artışı, egzersiz)
- Akuajenik ürtiker (su teması)
- Kontakt ürtiker
- Egzersize bağlı ürtiker / anafilaksi
Bu tiplerde ürtiker belirli bir uyaranla tekrar tekrar ortaya çıkar ve tetikleyici çoğu zaman gösterilebilir.
Fiziksel Nedenlere Bağlı Ürtikerler
Semptomatik Dermografizm: Sert bir cisimle (kalem, tırnak ucu) çizildiğinde ödem ve kızarıklık oluşur.
Geç Basınç ürtikeri: Vücudun herhangi bir bölgesine basınç uygulandıktan yarım saat-12 saat sonra bulgular ortaya çıkar (Sıkı çorap boğumlarında, ağır sırt çantası vb taşındığında).
Kolinerjik ürtiker: Egzersiz, sıcak su, baharatlı yiyecekler ve heyecanlandığımızda vücut ısısının artmasına bağlı ortaya çıkar.
Soğuk kontakt ürtiker: Soğuk hava, su veya cisimlerle temas sonrası gelişir.
Sıcak kontakt ürtiker: Sıcak cisimlere, suya ya da havaya maruz kalındığında görülür.
Egzesize bağlı: Egzersiz sırasında ve sonrasında görülür.
Aquajenik ürtiker: Herhangi bir sıcaklıkta su ile temas edildiğinde (yüz-el yıkama) ortaya çıkar.
Solar ürtiker: Belirli dalga boyunda güneş ışığına maruz kalındığında ortaya çıkar.
Vibratuvar ürtiker: Vibrasyon yapan makinalara temas edildiğinde (mikser kullanmak, bisiklete binmek, vs)
