Anafilaksi nedir, belirtileri nelerdir?
Anafilaksi (alerjik şok), aniden ortaya çıkan, hayatı tehdit eden ve acil müdahale gerektiren ciddi bir alerjik reaksiyondur. Gıdalar, ilaçlar ve arı sokmaları en sık nedenlerdir. Çocuklarda genellikle gıdalar, erişkinlerde ise ilaçlar ve böcek sokmaları ön plandadır. Çok az miktarda alerjenle temas bile bu tabloyu tetikleyebilir ve bazı durumlarda neden saptanamayabilir.
Alerjenle karşılaşma sonrası bağışıklık sisteminden yoğun miktarda kimyasal maddeler (özellikle histamin) salınır. Bu durum kısa sürede tansiyon düşüklüğü, solunum yollarında daralma ve şok tablosuna yol açabilir. Anafilaksi genellikle ilk saat içinde ortaya çıkar ancak saniyeler ile saatler arasında değişen sürede gelişebilir ve önceden tahmin edilemeyebilir. Anafilaksi geçiren bir hastada ilk reaksiyon tamamen düzeldikten sonra alerjenle tekrar temas olmadan, saatler içinde ikinci bir reaksiyonun ortaya çıkması mümkündür. Bu duruma bifazik reaksiyon denir. Genellikle ilk reaksiyondan yaklaşık 8-12 saat sonra gerçekleşir ve bazen ilk reaksiyondan daha şiddetli olur. Bu nedenle anafilaksi geçiren hasta gözlem amaçlı 24 saat yatırılır.
Belirtiler geniş bir yelpazede görülür. En sık cilt bulguları (ürtiker, kaşıntı, kızarıklık, şişlik) ortaya çıkar. Solunum sistemi etkilenirse nefes darlığı, boğazda tıkanma hissi ve öksürük görülebilir. Sindirim sistemi bulguları arasında bulantı, kusma, karın ağrısı ve ishal yer alır. Daha ağır durumlarda baş dönmesi, bayılma, bilinç kaybı, düşük tansiyon, çarpıntı ve kalp ritim bozuklukları gelişebilir. Anafilaksi hızlı ilerleyebileceği için erken tanı ve acil tedavi hayati önem taşır.
