Alerjik Hastalıkların Risk Faktörleri Nelerdir? Kimlerde Görülür?
Alerjik hastalıklar genetik yatkınlık ve çevresel faktörlerin birlikte etkisiyle ortaya çıkan çok faktörlü hastalıklardır. Yani tek bir neden yoktur; kişinin genetik özellikleri ile yaşam ortamı birlikte rol oynar.
Genetik yatkınlık (Aile öyküsü)
Alerjik hastalıkların gelişiminde genetik faktörler önemli rol oynar.
Anne, baba veya kardeşlerinde astım, alerjik rinit, egzama ya da besin alerjisi olan kişilerde alerji gelişme riski daha yüksektir.
Erken yaşam dönemine ait faktörler
Hayatın erken dönemindeki bazı durumlar alerjik hastalık riskini artırabilir:
- Prematüre doğum
- Düşük doğum ağırlığı
- Anne karnındaki gelişimle ilgili bazı sorunlar
- Doğum şekli ve doğum sırasında yaşanan bazı problemler
- Erken dönemde büyüme ve gelişme sorunları
Alerjenlerle temas
Alerjik hastalıkların gelişiminde ev içi ve ev dışı alerjenlerle temas önemli rol oynar.
Ülkemizde en sık karşılaşılan alerjenlerden biri ev tozu akarlarıdır.
Bu mikroskobik canlılar özellikle halı, yatak, yastık ve yorganlarda yaşar ve nemli ortamlarda hızla çoğalırlar.
Diğer önemli alerjenler şunlardır:
- Polenler
- Küf ve mantar sporları
- Evcil hayvan alerjenleri (kedi, köpek vb.)
- Hamam böceği alerjenleri
Tahriş edici maddeler ve hava kirliliği
Bazı çevresel faktörler alerjik hastalıkların gelişmesini veya şiddetlenmesini kolaylaştırabilir.
- Sigara dumanı (pasif içicilik)
- Ev içi hava kirliliği
- Parfüm ve yoğun kokular
- Temizlik ürünleri ve deterjanlar
- Boya ve kimyasal maddeler
- Trafik kaynaklı hava kirliliği
Yaşam tarzı ve çevresel değişiklikler
Son yıllarda alerjik hastalıkların artması, “hijyen hipotezi” ile de açıklanmaktadır.
Modern yaşamda doğal ortamlarla ve mikroorganizmalarla temasın azalması, bağışıklık sisteminin farklı şekilde çalışmasına ve alerjik hastalıkların daha sık görülmesine neden olabilir.
Kırsal yaşamın koruyucu etkisi
Bazı araştırmalar, çiftlik ortamında büyüyen çocuklarda alerjik hastalıkların şehirde yaşayanlara göre daha az görüldüğünü göstermektedir. Bunun nedeni, hayvanlar ve doğal mikroorganizmalarla daha fazla temas edilmesi olabilir.
